ارسال سوال سریع
بروزرسانی: ۱۳۹۷/۱۰/۲۹ زندگینامه کتب مقالات تصاویر سخنرانی دروس پرسش‌ها اخبار ارتباط با ما
فهرست سخنرانی‌ها آخرین دروس دروس تصادفی دروس پربازدید

خارج فقه - مکاسب » مکاسب 90-1389 » خارج فقه 90-1389 (63)

دروس خارج فقه کتاب مکاسب سال 90-1389 شمسی حضرت آیت الله استاد سید أحمد مددی

اگر انسان در اول وقت حاضر بود و بعدش سفر رفت و یا بالعکس...در اینجا دو روایت از محمد بن مسلم هست و یکی از علآئ است و یکی از غیر علاء است ...خیلی جاها... شیخ از فهرست  حمید خیلی جاها نقل میکند ولی مرحوم نجاشی نه.

این روایات در کتاب علآئ بوده است و لذا نیازی به نقل کتاب محمد بن مسلم نبوده است...بعدش یک نکته ای که نق فراوانی دارد...ب قول صاحب حدائق که هذه الروایة تحمل علی التقیة التی هی اصل کل بلیة.... احتمال دارد از مجموعه 400 تایی شاید حضرت صادق سلام الله علیه بعدها فرموده باشند که 40 تایش مثلا تقیه است و لذا اصحاب اگر میخواستند کتاب محمد بن مسلم را نقل کنند به این مشکل میخوردند و لذا از کتاب علاء نقل کردند که نوی تنقیح هم شده بود.... شواهد ما مشعر به این است که کتاب محمد بن مسل سؤال و جوابش عرضه شده است بر آقا اام صادق سلام الله علیه توسط حلبی و عرض کردیم که در این مثلا ما روایتی از عبیدالله حلبی نداریم و فقط یک دانه احتمالا از محمد حلبی داریم.

عرض شد عده ای از فروع...یک روایت واحده اش ظاهر اصل تصور است و مرحوم شیخ ه همین روایت را آورده اند...لابأس ما لم یکن شیئا من الحیوان....

این روایت منحصرا از محمد بن مسلم به ما رسیده است و در روایات ایشان منحصرا در کتاب محاسن آمده است... اون وقت حالا ما عرض کردیم برای اثبات یک چیزی به جمله ای از شواهد بر میگردیم...کتاب محاسن به لحاظ ارزیابی درجه سه و 4 است. مبانی حدیثی نسبتا ضعیفی دارند ولی ثقه هستند. مبنا ضعیف است...

در کتب عامه عده ای از بزرگانشان در حدیث مبانی ضعیفی دارند. مثا عده ای از عامه مایل هستند بگویند کسی که تدلیس میکند... تدلیس دروغ نیست. تدلیس حذف واسطه ای است که ثقه هم هست... صفیان ثوری که بهش امیرالمؤمنین فی الحدیث کان یدلس...به خود بخاری نسبت داده اند.... ضعف این جور مبانی خیال نکنید مال ماست. عامه هم دارند...لذا نمیتوانند بگویند حجت نیست...

بنده کرارا عرض کرده ام یکی از خصائص فقه شیعه این است که در مرحله ای فتاوا عین نصوص است...مثلا کتاب کافی... هر ج فتوا دارد... همه روایت است...دعائم همین طور ولی مرسل....

ولی یک متن فقهی که در عین حال که متن فقهی است روایت است...فقه مأثور ماست... از زمان آقا امام حسن عسکری سلام الله علیه شروع شده است... این طور بود که در مسأله ای اگر 4 طائفه داشته ایم..یکی را انتخاب میکردند و بعدش اگر عده ای یک مضمون داشتند از بین آنها یک متن انتخاب میکردند..سند را هم حذف میکردند ...اینها را به هم میچسباندند.... این میشود فقه مأثور...این هم یک ابتدایی داشت و انتهایی...

اونی که عین روایت بود مثل هدایه شیخ صدوق و فقه الرضا سلام الله علیه و ...ولی ان کتبی که همین ها را جمع و جور هم کردند مقنعه و نهایه و ...

یک بحثی بعدها پیدا شد...اینها با مشکلی برخورد کردند. گاهی میدیدند یک متنی در بعضی از متون فقهی هست ولی آلا« در روایات نیست...یک عده گفتند همین حجت است زیرا یقین داریم در روایات بوده است...این مبنای کسانی است که میگویند این مدل روایات حجت است...

قائل به این مطلب مرادش از قدماء سلار و شیخ مفیدی و شیخ طوسی و مرحوم صدوق و ...

در هیمن قم خیلی این مسلک به مرحوم آقای بروجردی نسبت داده شده است و البته اولین کسی که در میان علمای ما متفطن به این مطلب شده اند مرحوم استرآبادی در الفوائد المدنیة است...

اجماع را اخباری ها قبول نداشتند... ا دعواهای اساسی این یکی اش بود.مرحوم میرزا محمد استرآبادی خیلی سعی کردند... کتابش نقد دارد ولی انصافا مرد پر کار و پر زحمت و پر فکری است. ایشان میگویند ما دو مورد را استثناء میکنیم...یکی فتوا قدماء غیر موجود در روایات ما.تحلیل اون نکته همین است.

بعد از مکتب بغداد خصوصا توسط مرحوم شیخ در مبسوط این مسلک منقرض شد در شیعه.

بعدها مثل مرحوم محقق هنران این بود که هم اصول فقه منصوص را حفظ کرد و هم بعضی از فروع فقه تفریعی را مطرح کرد و لذا خیلی انسجام خوبی پیدا کرد.

در ضمن ما مطلبی اضافه کردیم که با این فتوای اینها متن را هم میشود تشخیص داد. جایی که متن ابهام دارد..با این فتوای داخل کتب میتوانیم متن را تشخیص دهیم.عبارت فقه الرضا سلام الله علیه التصاویر ما لم یکن فیه مثال الروحانی و بقیه فروع را نیاورده اند...کنیسه مال یهودی ها است و بیع یعنی کلیسا ها ...بیت النار هم مال زرتشتیها است.آیا احتمال دارد بگوییم فقه الرضا هم نسخه محاسن را ملاحظه کرده اندد.انصافا جدای اختلاف زیاد متن علی مثال الحیوان و الروحانی دارد و ممکن است مراد ایاشن ملائکه باشد... سه جور تصویر ذی الرحوح را تصور کرده اند. مثل حیوان مثل ملائکة و سوم که حیوان نیتس شبیه فیلم های کارتونی که ما به الازاء خارجی ندارد... این تقسیم هم در جای دیگر نیست..و التصاویر ذوی الارواح علی مثال الحیوان و الروحانی...و اینها با روایت کتاب محاسن نمیخورد.

به نظر ما این عبارت فقه الرضا سلام الله علیه با یک اختلاف اندکی در تحف آمده است.

باز ذی الروج سومی تصور کرده اند.بنده عرض کرده ام که در تحف یک تداخلی شده است... تقسیمات مقداری هم پوشانی دارد...

در کتاب تحف منابع در آمد را 4 منبع قرار داده اند یکی ولایات است و یکی تجارات است و یکی صناعات و یکی اجارات.... در قسم صناعات این طور دارند... مثل الکتاب و الحساب و ...و الصیاغة و السراجة... و القصارة... و صنعة صنوف التصوایر ما لم یکن مُثُل الروحانی...کاملا واضح است که متن فقه الرضا سلام الله علیه با این متن نزدیک است...

بعد ملاحظه این کتب به دست میآید که تمام اینها یک روایت اصلی داشته اند ولی به ما نرسیده است. جامعش در تحف آمده است و یک صفحه ای اش در فقه الرضا سلام الله علیه و 4-5 سطری اش هم در دعائم آمده است... احتمال اینکه این سه کتاب مصدر طولی باشند و از هم گرفته باشند بسیار بسیار بعید است. تحف از نسخه ای از آن مصدر نقل کرده است و فقه الرضا سلام الله علیه از نسخه ای دیگر.... لذا نسبتشان عموم خصوص من وجه است... مثلا هندسه را تحف نداشت ولی فقه الرضا سلام الله علیه داشت...در تحف یک تیکه دیگر هم دارد قتل نفس بغیر حل او حمل التصاویر و المزامیر و البرابط...حمل تصاویر را فعلا در هیچ یگ از روایات مجود خودمان نداریم و منحصر است به تحف.

البته به لحاظ فقهی اگر ثابت شود که صاحب کتاب تحف قائل بوده است به اینکه حمل تصاویر جایز نیست... عادة به لحاظ انسجام مباحث فقهی اقتاضء میکندکه که ایشان تصویر را داخل در اشد العذاب بداند. درست است که ایاشن این را نیاورده اند ولی باید خیلی مبغضو باشد تا این مقدمه بعیده که حملش باشد هم حرام باشد.

در کتاب تحف پس دو فقره هست که هر دو مصدرش را نداریم.ک یحمل التصاویر است و یکی صنعة صنوف التصاویر ما لم یکن مثل الروحانی...یک نکته عجیبی دارد که آن اینکه خودت تصویر فی نفسه جزو امور ضروری زندگی است...این مضمون را هم نداریم زیرا عنوان در تفسیر صناعت....کل ما یتعلمون من صنوف الصناعات...فکل ما یتعلمون العباد... من صنوف الصناعات مثل الکتابه و الحساب...اینها اساس زندگی هستند...کالتجاره و الصیاغة و سنعة صنوف التصاویر... یعنی ایشان میخواهند بگویند نقش و نقاشی از ارکان اساسی زندگی است.

الآن که واضح اس. اگر تصویر نباشد خیلی از علوم جلو نمیرود... این خیلی عجیب است...ایشان این صنعة صنوف التصاویر را در این امور میداند و انواع صنوف الآلاات التی یحتاج الیها العباد التی منها منافعهم و بها قوامهم ...این  کتاب تحف عرض کرده ایم که جهات عقلانی دارد. خیلی عقلی گرا است.و فیها ...جمیع حوائجهم.

البته اگر ما عبارت تحف را نگاه کنیم فقط مجسمه خارج میشود...و همین مطلب در فقه الرضا سلام الله علیه هم هست...و ابواب صنوف الآلات التی....قوام المعایش...فحلالا کله...

پس باید حمل التصاویر را باید حمل کرد بر تصاویر مثل روحانی...یکی از احتمالاتی که منشأ حذف این روایت با این طول و تفسیرش هست احمالا وجود این مدل فتاوا است. ظاهرا این عبارت عداد نقاشی در مثل طب و ...

در مجموعه روایات در باب تصویر از محمد بن مسلم انصافا مسأله اون حدیث منفرد محاسن ثابت نشد.

یک نکته دیگر را هم سریع عر ض کنم. یکی از روایاتی که در این جهت کاربرد دارد مربوط به بیع است و   در بیع روایت نداریم و روایت حمل تصاویر را در تحف داشتیم. یکی از راههایی که در بیع هست و طبیعة تأثیر خواهد کرد روایاتی است که سحت است.در بحث سحت مفصلا صحبت کردیم و عرض شد که چندین روایت داریم.یک روایت داریم که در کتاب مرحوم آقای بروجردی باب 10 ابواب ما یکتسب که در سحت است ...جنین عنوانی در وسائل نیست. حدیث شماره 12 باب از جعفریات سات و خیلی مفصل است و مفصلترین حدیث هم هست و در این روایت جعفریات هم ثمن تصویر نیست.

دو روایت دیگر هم از لحاظ سند بهترند سکونی و عمار بن مروان که هر دو هم نیست...

بله یک روایت داریم که در کتاب مستدرک...از کتاب جعفر بن محمد بن شریح حضرمی از عبدالله بن طلحة در اصول ستة عشر هم هست... عن ابی عبدالله سلام الله علیه که در جای دیگر نیست...قال علیه السلام من اکل السحت سبعة، الرشوة فی الحکم ، مهر البغی اجر الکاهن ثمن الکلب و الذین ..

و ذكر ايضا عن ابى عبد الله (ع) انه قال‏: من اكل‏ السحت‏ سبعة الرشوة فى الحكم و مهر البغي و اجر الكاهن و ثمن الكلب و الذين يبنون البنيان على القبور و الذين يصورون التماثيل و جعيلة الاعرابى.

سه مرود اخیر جایی نیامده است.

حمل تصویر منحصرا در تحف هست و بیع تصویر منحصرا در اینجا. هر دو هم اعتبار ندارد.

ارسال سوال